Wybór murów Fryderyka II na miejsce konferencji poświęconej murom Capo Soprano sam w sobie jest wymowny. Dwa systemy obronne, dwie odległe epoki, to samo miasto: dyskusja o greckiej kamiennej konstrukcji, stojąc w średniowiecznych fortyfikacjach, była pierwszym przesłaniem wieczoru. Gela rozwija się dzięki ciągłemu rozwarstwianiu, a każda epoka pozostawiła tu swoją własną obronę, swój własny charakter, swoją własną wizję przyszłości.
W tych murach zebrali się uczeni z Mesyny, Tampy i międzynarodowej sieci miast otoczonych murem. Szerokie horyzonty geograficzne, zebrane na jeden wieczór wokół pomnika w Geli.
Dziedzictwo jako całość
Część naukową otworzył dyrektor Parku Archeologicznego Geli, architekt Ennio Turco, który połączył te wątki. Czerpiąc z doświadczenia osoby, która na co dzień zajmuje się ochroną dziedzictwa kulturowego, zachęcił nas do spojrzenia na dziedzictwo Geli jako na całość, łączącą różne epoki miasta. Następnym krokiem jest zarządzanie dziedzictwem, badania archeologiczne i możliwości, jakie oferują innowacje technologiczne – to trzy sposoby na osiągnięcie tego samego.
Osiemdziesiąt lat pytań
Prezentacja profesor Cateriny Ingoglii, profesor metodologii badań archeologicznych na Uniwersytecie w Mesynie, zrekonstruowała długą drogę badań na Capo Soprano. Luty 1948 roku, kiedy mury zostały ponownie odkryte pod wydmami. Spostrzeżenia Pietra Griffo. Praca Piera Orlandiniego. Wykopaliska Dinu Adamesteanu. Prawie osiemdziesiąt lat badań, które wciąż rodzą nowe pytania.
Ingoglia należy do grona naukowców, którzy najlepiej znają ten zabytek, i było to oczywiste. Jej analiza była zarówno rygorystyczna, jak i pełna pasji, ukazując społeczeństwu majestat budowli wraz z ciężarem wciąż niejasnych pytań. Archeologia pozostaje żywą dyscypliną: każde pokolenie naukowców na nowo analizuje dane, porównuje hipotezy i weryfikuje interpretacje za pomocą coraz dokładniejszych metod. Stąd refleksja nad nazwą. Określenie „Mury Timoleontee” weszło do powszechnego użytku i pozostaje pieszczotliwym sposobem, w jaki miasto nazywa swoje kamienie; badania zachęcają nas do krytycznego spojrzenia na nie, w świetle tego, czego badania dokonały na przestrzeni lat. Mówiąc o Ściany Capo Soprano Ponownie stawia miejsce, zabytek i złożoność jego historii w centrum uwagi, a wyniki badań naukowych pozwalają, aby leksykon stanowił podstawę jego interpretacji.
Pomnik staje się danymi
Przejście na nowe, cyfrowe rubieże nastąpiło wraz z profesorem Davide Tanasi, profesorem nauk humanistycznych cyfrowych na Uniwersytecie Południowej Florydy w Tampie i dyrektorem Instytutu Eksploracji Cyfrowej. Tanasi jest obecnie jednym z czołowych międzynarodowych ekspertów w dziedzinie zastosowania technologii cyfrowych w dziedzictwie kulturowym i wnosi do Geli swoje bogate doświadczenie. Podczas wizyty w Murach Fryderyka II zaprezentował jako pierwszy na świecie przedpremierowy pokaz rezultatów długiej i żmudnej pracy nad digitalizacją zabytków miasta.
Pomiary trójwymiarowe, fotogrametria, modelowanie cyfrowe, zaawansowane techniki dokumentacji. Rezultatem jest naukowy zapis o milimetrowej precyzji: każdy blok, każde połączenie, każda awaria fortyfikacji z IV wieku p.n.e. została zarejestrowana i zarchiwizowana. Mury Capo Soprano, zbudowane z wykorzystaniem technik mieszanych i należące do najlepiej zachowanych systemów obronnych w basenie Morza Śródziemnego, stają się modelem, który można konsultować, mierzyć i porównywać w czasie. To krok naprzód na trzech poziomach. *Ochrona, ponieważ znajomość rzeczywistego stanu zabytku jest przesłanką każdej rozsądnej interwencji: czas i niespójna konserwacja sprawiły, że konieczna stała się kompleksowa ocena spójności materiałów. **Badania, ponieważ naukowcy analizują teraz konstrukcje z nowych perspektyw. Oraz *realizacja, część, która być może zmienia najwięcej dla tych, którzy tu mieszkają.
Zdigitalizowany zabytek to zabytek, który pozwala się opowiedzieć. Staje się dostępny dla tych, którzy śledzą miejsce z daleka, dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi, dla szkół, które mogą go zwiedzać z sali lekcyjnej przed dotarciem na miejsce, dla badaczy z drugiego końca świata, dla zwiedzających, którzy stojąc przed kamieniami, mogą w końcu zrozumieć, na co patrzą. Cyfrowa kopia stoi obok oryginału i buduje wokół niego szersze zrozumienie. Lepsza wiedza pozwala na lepszą konserwację i udostępnienie tej historii jak największej liczbie osób.
Messina i Tampa, naukowy plac budowy za oceanem
Projekt jest wynikiem specyficznej i zdecydowanie międzynarodowej synergii. Park Archeologiczny w Geli sfinalizował protokół z Uniwersytetem w Mesynie, kierowanym przez profesora Ingoglię, natomiast za rozwój działań cyfrowych odpowiada profesor Tanasi w imieniu uniwersytetu amerykańskiego. Archeologia terenowa i humanistyka cyfrowa pracują nad tym samym tematem, korzystając z własnych narzędzi, na równych prawach.
Tutaj metoda nabiera kształtu. Umiejętności, które zazwyczaj pozostają w oddzielnych pomieszczeniach, zbiegają się we wspólnym dobru, a dwa uniwersytety rozdzielone oceanem dzielą ten sam ośrodek badawczy. Deklarowanym celem jest uzyskanie kompleksowego obrazu aktualnego stanu materiałów, danych strukturalnych i możliwych metod interwencji.
Sieć, która spaja miasta otoczone murem
W tym samym kontekście międzynarodowym, inżynier Francesco Butera, międzynarodowy prezes Fundacji Miast Otoczonych Murami i Ufortyfikowanych Świata, sieci, której Gela jest już członkiem, wygłosił prezentację. Butera wyjaśnił pełne znaczenie tego członkostwa: rozwijanie projektów badawczych, ochrony, upowszechniania i promocji, budowanie powiązań między rządami, uniwersytetami, stowarzyszeniami i środowiskami naukowymi na całym świecie.
Z tej perspektywy mury stają się mostami między miastami i kulturami, narzędziami do wyobrażania sobie nowych form turystyki kulturowej i szans na rozwój oparty na wiedzy.
Rola Lions, promotorów międzynarodowej sieci Walled Cities, była kluczowa. W konferencji uczestniczyli również przedstawiciele Gela Host Lions Club, Golfo di Gela Lions Club, Gela Ambiente Territorio Cultura Lions Club, Butera e Terre Federiciane Lions Club oraz Sicilian Champions Lions Club. Przesłanie od Santhosha Kumara, byłego członka ZC UAE Lions, dotarło w imieniu Sharjah Lions Club, życząc inicjatywie sukcesu i wyrażając chęć uczestnictwa w przyszłym spotkaniu w Geli. Te proste słowa oddawały ludzki wymiar sieci: ludzi z daleka zjednoczonych ideą, że dziedzictwo kulturowe to wspólny język. Mesyna, Tampa, Szardża, Fundacja Walled Cities. W ciągu jednego wieczoru Gela znalazła się w centrum dyskusji, która obejmuje kontynenty.
Kto trzymał nici razem
Konferencja jest owocem współpracy Parku Archeologicznego Geli i FIDAPA BPW Włochy – Sekcja Geli, pod przewodnictwem profesora Giusi Rinzivillo Ragony, w ramach projektu okręgowego „Sztuka, kultura i zrównoważony rozwój”. Koordynatorką była architekt Rosa Maria, a przewodniczącą Okręgu Sycylijskiego Ina Di Figlia.
W swoim przemówieniu otwierającym Prezydent Rinzivillo Ragona zadała pytanie, które przewijało się przez cały wieczór: co chcemy pozostawić tym, którzy przyjdą po nas? Statyczne świadectwo czy bogatszą i bardziej przystępną wiedzę? Odpowiedź płynie z badań i umiejętności budowania sieci kontaktów. Znaczący wkład w organizację wniosła Lina Campisi, członkini FIDAPA i przedstawicielka LC ATC w miastach otoczonych murem, która nadzorowała relacje z międzynarodowymi ośrodkami, oraz profesor Crocifisso Ragona, który nadzorował aspekty organizacyjne wieczoru. Jako młody członek Sekcji uważnie śledziłem poszczególne etapy prac i mogę powiedzieć, że pełna sala na konferencji naukowej w tym mieście w pełni rekompensuje ten wysiłek.
Wśród obecnych byli Lella Oresti, prezes Archeoklubu, oraz Maria Garofalo Greca, przedstawicielki Inner Wheel–Antea, i Maria Grazia Raimondi, soroptimistki. Liczni członkowie FIDAPA byli obecni, co potwierdziło witalność oddziału Gela.
Następnym krokiem jest morze
Program będzie kontynuowany 18 października dniem studiów poświęconym Morzu Geli, jego wrakom, szlakom i historiom zachowanym pod dnem morskim. Osiem prelegentów, w tym archeolodzy, archeolodzy podwodni, profesorowie uniwersyteccy, inżynierowie, architekci i badacze, omówi zatopione i odkryte dziedzictwo z różnych perspektyw: archeologicznej, inżynieryjnej, środowiskowej i zarządczej. Kluczowa część dnia będzie poświęcona szkołom. Zaangażowanie studentów przenosi wiedzę z laboratoriów do sal wykładowych i pokazuje nowym pokoleniom, że dziedzictwo kulturowe jest częścią ich codziennego życia: spuścizną, która wymaga opieki, przygotowania i nowego profesjonalizmu. Szkolenie specjalistów specjalizujących się w ochronie, zarządzaniu, digitalizacji i waloryzacji dziedzictwa kulturowego oznacza przekształcenie archeologicznego bogactwa Geli w wykwalifikowane zatrudnienie.
Czas na działanie
To miasto przez lata pielęgnowało pamięć o swojej świetności. To, co zobaczyliśmy pewnego wieczoru w murach Fryderyka II, świadczy o nowym ruchu: Parku Archeologicznym, włoskich i zagranicznych uniwersytetach, stowarzyszeniach, Klubach Służby, uczonych i obywatelach siedzących w tym samym miejscu i dyskutujących o tym samym. Mury Capo Soprano przetrwały dwadzieścia pięć wieków wiatru, piasku i soli. Dziś istnieją w formie, którą czas pozostawił nietkniętą. Prawdziwą różnicę robi jednak społeczność, która decyduje się badać, chronić i dzielić się tym, co posiada.
Miasta stają się wielkie, gdy znajdują odwagę, wiedzę i wizję, aby przekształcić pamięć w przyszłość.
